Organize toplumlarda her türlü mekansal tasarým, planlama ve uygulamalar ile kaynaklarýn verimli kullanýlmasýnda coðrafi bilgiler, fevkalade önemli rol oynamaktadýr. Kadastro ve haritacýlýk çalýþmalarý, alt ve üst yapý hizmetlerinin ve diðer mekansal çalýþmalarýn yürütülmesi ve yönetimi, güncel coðrafi altlýklarýn kullanýmýný zorunlu kýlmaktadýr.
Son yýllardaki hýzlý teknolojik ve bilimsel geliþmeler, coðrafi verilerin sayýsal olarak korunmasýna ve ilgili sözel bilgilerle bilgisayar ortamýnda entgrasyonuna olanak saðlamýþtýr. Grafik ve sözel bilgilerin bilgisayar ortamýnda deðerlendirilmesi ile de Coðrafi / Kent Bilgi Sistemleri (CBS / KBS) ortaya çýkmýþtýr. Günümüzde CBS / KBS, yaþamýmýzýn vazgeçilmez bir parçasý durumuna gelmiþtir. Coðrafi / mekansal bilgilerin (geoinformation) çok sayýda kullaným alaný bulunmaktadýr. Örneðin, ülke, orman, çevre ve þehir planlamasý ve yönetimi, arazi kullanýmý ve tarým politikalarýnýn belirlenmesi, mühendislik yapýlarý, altyapý ile doðal kaynaklarýn deðerlendirilmesi, çok amaçlý kadastro, e-devlet, e-belediye, e-ticaret, ve tüm diðer mekansal bilgiye dayalý çalýþmalar, akla gelenlerden bazýlarýdýr.
Kadastro, haritacýlýk ve CBS / KBS çalýþmalarýnda esas olan, konumun (yani koordinatlarýn), güvenilir yöntemlerle belirlenmesidir. Aksi halde verilerin uyuþumsuzluðu ve entegrasyon sorunu ile karþýlaþýlmaktadýr. Konum belirlenmesinde ise GPS (Global Positioning System) teknikleri yepyeni bir çýðýr açmýþtýr. GPS teknolojisi, ülkemize 1990’lý yýllarda girdiði halde kurumlar ve kuruluþlar, hala hiç de ekonomik olmayan yöntem ve teknikleri kullanýlmaktadýr. Ýþte CORS-TR projesi, böylesine verimsiz kullanýlan sistemleri, tüm ülkeye daha hýzlý, ekonomik ve saðlýklý olarak hizmet veren yeni ve modern bir sistemle deðiþtirmeyi amaçlamaktadýr. Bu proje, ayrýca, daha önce kullanýlan ulusal ED50 datumundan halen kullanýlmakta olan ITRFyy datumuna dönüþüm parametrelerini belirleyerek ED50 datumundaki verilerin ITRFyy datuma aktarýlmasýna da hizmet edecektir. Sonuçta, her noktanýn üniform ve ünik bir adresi/koordinatý olacaktýr.
24 saat hizmet verecek CORS-TR istasyonlarýnýn kurulmasýyla datum dönüþüm parametrelerinin belirlenmesini içeren projenin baþlýca amaçlarý þunlardýr:
* Baþta ülke savunmasý ve kalkýnmasý amacýna yönelik olmak üzere coðrafi belge ve bilgilerin üretilmesi için gerekli olan hassas konum verilerini CORS-TR yöntemleriyle daha hýzlý, ekonomik ve duyarlýklý elde etmek,
* Her türlü navigasyon, araç izleme ve ulaþým için saðlýklý konum belirlenmesini saðlamak,
* Hücresel dönüþüm parametrelerinin belirlenmesi konusunda TKGM ve HGK baþta olmak üzere tüm harita ve harita bilgisi üreten kurumlarýn bu konu ile ilgili temel sorununu çözmek ve böylece klasik yöntemlerle üretilen, mevcut analog formdaki kadastro ölçülerinin ve paftalarýnýn, halen kullanýlmakta olan datuma ve TAKBÝS’e aktarýmýný saðlamak,
* Bir deprem ülkesi olan Ülkemizde tektonik (plaka) hareketlerin son derecede duyarlý ve sürekli olarak izlenmesini gerçekleþtirmek, deformasyon miktarlarýný belirlemek
* Türkiye’nin yer aldýðý bölgedeki atmosferi ve iyonosferi modellemek ve daha saðlýklý meteorolojik tahminler, ve sinyal, iletiþim konularý baþta olmak üzere birçok bilimsel çalýþmaya olanak ve katký saðlamak,
* TKGM ve HGK baþta olmak üzere harita ve harita bilgisi üreten kurumlarýn,
- Jeodezik nokta tesisi (nirengi, poligon vd), ölçüm ve hesabý
- Yersel harita ve kadastro ölçmeleri
- TAKBÝS veri dönüþümü ve yeni verilerin derlenmesi
- CBS/KBS amaçlý diðer yersel ölçmeler
olarak özetlenebilen gereksinimlerine hýzlý, ekonomik ve saðlýklý olarak cevap vermektir.
CORS-TR projesinin amaçlarýna uygun olarak tüm Türkiye, proje alaný olarak seçilmiþtir. Kapsamý ve içeriði ile bu proje, ülkemiz haritacýlýðýnda ve bilgi teknolojilerinin kullanýlmasýnda yeni bir devir açacak ve yüksek teknolojilerin kullanýmýyla büyük kolaylýklar saðlayacaktýr.
Özet olarak; bu projede, yukarýda da deðinildiði gibi, arazi ve araziye yönelik coðrafi tabanlý her türlü verinin hýzlý, doðru ve güvenilir olarak toplanmasý hedeflenmektedir. Böylece, kadastro çalýþmalarýnýn hýzlandýrýlmasý, düzenli kentleþmenin saðlanmasý, e-devlet bazýnda yapýlacak çalýþmalarýn mekansal altyapýsýnýn oluþturulmasý, plaka hareketlerinin izlenmesi vd saðlanacaktýr. Proje sonuçlandýðýnda, ülke genelinde herhangi bir yer ve zamanda, cm doðruluðunda koordinat bilgileri, geleneksel yöntemlerle karþýlaþtýrýldýðýnda son derece ekonomik ve bir-iki dakika ile ifade edilebilen süre içinde toplanabilecektir.
Projenin KapsamýProje kapsamýnda, tüm ülkeye hizmet verecek Að prensibinde çalýþan Gerçek Zamanlý Kinematik (RTK) fonksiyonlu sabit GPS istasyonlarý kurulacak ve ED50 datumundan ITRFyy datumuna dönüþüm için olanaklar saðlanacaktýr. Böylece;
* Sistem gerçek zamanda kullanýlabilecek,
* Tüm kullanýcýlar kurulacak merkezlerden hizmet alabilecek,
* Ülke genelinde hizmete sunulabilecek,
* Tüm coðrafi bilgi teknolojilerine altlýk oluþturacak,
* ED50 ve ITRFyy datumu iliþkileri saðlanabilecektir.
Kýsacasý, CORS-TR projesi, ülkemizde de haritacýlýkta yer tesisi yapma zorunluluðunu büyük ölçüde kaldýracak; kullanýcýlara yüksek teknolojinin kolaylýklarýný ve ürünlerini sunacaktýr.
Halen ülke genelinde yaklaþýk 2000’in üzerinde GPS alýcýsý bulunmaktadýr. Bu GPS kullanýcýlarý, statik veya RTK (gerçek zamanlý) tekniklerinden yararlanarak, önce kendi baz istasyonlarýný oluþturmakta sonra da gezici alýcýlarla koordinatlarýný hesaplamaktadýrlar. Statik ölçülerde, baz uzunluðu ve uyguladýklarý yönteme baðlý olarak, geziciler 15 dakikadan saatlere varan ölçü zamanýna gereksinim duymaktadýrlar. RTK kullanýmý durumunda ise baz istasyonundan 5-10 km uzaklýða kadar çözüm saðlayabilmektedirler . Bu kadar zahmetli ve pahalý bir yaklaþým sonucu belirlenen noktalar ise, arazide, deðiþik boyutlarda taþlarla (pilye dahil) iþaretlenmektedir.
Hem mevcut GPS alýcýlarýný hem de yeni alýcýlarý daha verimli kullanmaya; gayet hýzlý, ekonomik ve saðlýklý koordinatlar belirlemeye olanak verecek sistem, bu proje ile kurulacaktýr. CORS-TR Að yaklaþýmý sayesinde statik ve RTK konum belirlemeler, bir-iki dakikaya hatta saniyelere inecektir. RTK kullanýmý durumunda baz istasyonundan 75 km uzaklýða kadar çözüm saðlanabilecektir. Böylesine kolay ve ekonomik belirlenen noktalar ise gayet pratik ve ucuz malzemelerle arazide iþaretlenebilecektir.
Projede yapýlacak esas çalýþmalar 4 ana baþlýkta toplanabilir:
* CORS-TR Sistem Tasarýmý (Ýstasyon Yeri, Yazýlým/Donaným, vd),
* CORS-TR Sisteminin Kurulmasý, iþletime alýnmasý
* Datum Dönüþüm Modellerinin Geliþtirilmesi,
* Araþtýrma ve Geliþtirmeler.
Burada hedef tüm ülkeyi kapsayan, 24 saat kullanýlabilecek ve hassas konum belirlenmesini saðlayacak her ilde bir istasyon kurmaktýr . Böylece, bu sistem sayesinde;,
* jeodezik ölçülerde ve harita ve kadastro çalýþmalarýnda, nirengi / poligon aramak gerekmeyecek,
* GPS ölçülerinde, baþka bir referans / baz istasyonuna gerek kalmayacak ve halen uygulamada gördüðümüz 1-2 baz ve birkaç gezici alýcý yerine bir referans istasyonu onlarca hatta yüzlerce gezici tarafýndan kullanýlabilecek,
* Koordinatlar, ulusal bir format ve standardta üretilebilecektir.
CORS-TR sisteminde herbir referans istasyonu, CORS Að özelliklerine sahip olacak ve kapsadýðý alan içinde gerçek zamanda cm-mertebesinde konum belirlemeye olanak verecektir. Sistem, ayný zamanda web / internet tabanlý da olacak ve kullanýcýlarýn post-processing amaçlý kullanýmlarýna hizmet edecektir. CORS-TR sistemi, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüðü / Harita Genel Komutanlýðý tarafýndan tesis edilen ITRFyy datumundaki Türkiye ulusal Temel GPS Aðý (TUTGA) ile de entegre edilecektir.
Daha geniþ bilgi için
týklayýncors-tr.iku.edu.tr
